Şirket İçinde Görevlendirilmeyen Personelin Kullanımı: Araç kullanma yetkisi ve zimmeti olmayan bir personelin (örneğin ofis elemanının) aracı izinsiz alıp kaza yapması.

Sigorta Poliçeleri (Kasko ve Trafik) Açısından Durum

Türk Ticaret Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde sigorta şirketlerinin tutumu nettir:

• Trafik Sigortası (ZMM): Karşı tarafa verilen zararları öder. Ancak sürücünün ehliyetsiz olması, alkollü olması veya hususi şartlarda belirtilen ağır kusur durumlarında sigorta şirketi ödediği tazminatı araç sahibine (şirkete) rücu eder (parayı şirketten geri tahsil eder).
• Kasko Sigortası: Kasko poliçelerinde "Sürücü Kısıtlaması" (Named Driver) klozları bulunabilir. Araç sadece belirli kişilere tanımlandıysa ve yetkisiz biri kaza yaptıysa kasko hasar ödemeyi reddeder.
• Ek Sürücü Maddesi: Poliçe genel şartlarında araç kullanım yetkisi şirket çalışanları ile sınırlandırıldıysa, çalışan dışı kişilerin yaptığı kazalarda kasko teminatı tamamen geçersiz kalabilir.

Şirket Yönetiminin (İşverenin) Hukuki Sorumluluğu

Karayolları Trafik Kanunu'na göre şirket, "Araç İşleten" sıfatına sahiptir.

• Maddi ve Bedeni Tazminatlar: Kaza sonucunda 3. kişilere verilen bedeni (ölüm, sakatlık) veya maddi zararlarda, sürücüyle birlikte şirket de müştereken ve müteselsilen sorumludur. Kasko veya trafik sigortası ödeme yapmazsa, tazminat doğrudan şirket varlıklarından tahsil edilir.
• İş Hukuku Açısından: Aracın izinsiz kullanımı, İş Kanunu uyarınca "güveni kötüye kullanma" ve "doğruluk ve bağlılığa uymayan davranış" kapsamında değerlendirilir. Şirket, ilgili personelin iş akdini tazminatsız (haklı nedenle) feshetme hakkına sahip olur ve doğan zararı personelden talep edebilir.

Önleyici Şirket Politikası ve Kontrol Listesi

Bu tür krizlerin önüne geçmek için şirketlerin alması gereken somut tedbirler:

Önlem Alanı

Yapılması Gereken Uygulama

Zimmet ve Kullanım Taahhüdü

Her araca özel "Araç Tahsis ve Kullanım Sözleşmesi" imzalatılmalı; 3. kişilerin kullanımı açıkça yasaklanmalıdır.

Kasko Kloz Kontrolü

Poliçedeki sürücü kısıtlamaları ve yetkisiz kullanım muafiyetleri sigorta acentesi ile netleştirilmelidir.

Araç Takip Sistemleri (GPS)

Mesai saatleri dışı veya rota dışı kullanımlarda uyarı veren GPS/Telematik sistemler kurulmalıdır.

Ehliyet ve Yetki Kontrolü

Araç teslim edilecek personelin ehliyet geçerliliği ve ceza puanı periyodik olarak sorgulanmalıdır.